همسر توست ، مبادا شما را از بهشت بيرون كند كه به زحمت و رنج خواهى افتاد » ، و براى اتمام حجت بيشتر حتّى درختى را كه مىبايست به آن نزديك نشود به او نشان داد و راه را براى استفاده از ديگر درختان بهشتى در برابر آنها باز گذاشت . امّا اين رهرو تازه كار كه از مكايد و نيرنگهاى شيطان آگاهى كافى نداشت سرانجام در دام شيطان گرفتار شد و چنان كه امام در ادامهء اين سخن مىفرمايد : « دشمن ، او را فريب داد چرا كه بر او حسادت مىورزيد كه در سراى پايدار و همنشين نيكان ( فرشتگان ) است » ( فاغترّه عدوّه نفاسة « 1 » عليه بدار المقام و مرافقة الابرار ) . اصولا كار شيطان همين است او تلاش نمىكند كه خودش را به پاى نيكان و سعادتمندان برساند او مىكوشد نعمتهاى الهى را از ديگران بگيرد و فضاى زندگى را براى آنها تيره و تار كند . سپس به نكتهء اصلى اشتباه آدم اشاره مىفرمايد و مىگويد : « آدم يقين خود را به شك و ترديد فروخت » ( فباع اليقين بشكّه ) « و عزم راسخى را كه مىبايست در برابر وسوسه‌هاى شيطانى به كار گيرد به گفتهء سست او فروخت » ( و العزيمة بوهنه ) . « 2 » اين تعبير نيز اشاره به آيهء ديگرى از قرآن است كه مىفرمايد : « وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً » ، از آدم پيمان گرفته بوديم ( كه فريب شيطان را

--> ( 1 ) « نفاسة » در اصل از « نفس » بر وزن « حبس » به معنى « روح » گرفته شده و از آنجا كه « تنفس » مايهء حيات است اين واژه در آن به كار رفته است ، سپس « منافسه » در معنى تلاش و كوشش براى رسيدن به موقعيّت مهمّى آمده ، زيرا انسان به هنگام تلاش و كوشش ، نفس و روح خود را به زحمت مىاندازد و به همين مناسبت « نفاسة » به معنى حسد و بخل ، استعمال شده است . ( مفردات ، مقاييس اللغة و لسان العرب ) . ( 2 ) در اين كه ضمير « شكّه » و « وهنه » به چه كسى باز مىگردد ، دو احتمال وجود دارد : بسيارى از شارحان نهج البلاغه ضمير را به آدم باز گردانده‌اند يعنى آدم يقين خود را به شك خويش فروخت و عزم راسخ خود را به سستى اراده‌اش مبدّل ساخت . اين احتمال نيز وجود دارد كه ضمير ، در هر دو مورد به ابليس برگردد چرا كه شك و وهن را او ايجاد كرد و در واقع اضافهء به سبب شده است نه مفعول ، امّا احتمال اوّل ، صحيحتر به نظر مىرسد .